Welke airco past bij jouw ruimte, en wat kost hij écht ?

De vuistregel die overal circuleert luidt : reken 100 watt per vierkante meter. Ze klopt ruwweg voor een gemiddelde slaapkamer met één raam op het noorden, en ze zit er stevig naast voor een leefruimte met een glazen pui op het zuiden. Het probleem is niet de regel zelf, het is dat ze maar één van de vijf factoren gebruikt die meespelen.

Wat het in de praktijk geeft, met een gangbare vork van 75 tot 125 W/m² en een verhoging voor mindere isolatie :

Let op wat er gebeurt als je naar boven afrondt « voor de zekerheid ». Cebeo beschrijft het effect van een verkeerde dimensionering : een te zwaar toestel bereikt de ingestelde temperatuur te snel, valt uit, en start even later opnieuw. Dat heen en weer schakelen heet pendelen. Het verbruikt meer dan continu op laag regime draaien, het ontvochtigt slechter, en het versleet de compressor sneller. Een te zwaar toestel haalt zijn etiketwaarde dus niet in jouw woning.

Vraag daarom niet welk toestel de installateur voorstelt, maar op welke berekening hij het baseert. Wie een vermogen noemt zonder je plafondhoogte en je raamoppervlak te kennen, verkoopt een doos.

Dit is het cijfer dat op geen enkele offerte staat, en het is nochtans het enige dat na de plaatsing nog terugkomt. Het rekenwerk is eenvoudig genoeg om zelf te doen, op voorwaarde dat je de SEER van het voorgestelde model kent.

De formule : koelbehoefte in kWh gedeeld door de SEER = elektriciteitsverbruik in kWh. De koelbehoefte is het vermogen van je toestel maal het aantal uren dat het effectief koelt. Een Belgische zomer levert grofweg 300 tot 500 draaiuren op voor een toestel dat 's nachts uitgaat, meer als het ook overdag in een bureau moet werken.

Zet daar je eigen kWh-prijs naast. Wij gebruiken hieronder 0,30 en 0,40 euro als rekenvoorbeeld : het zijn geen tarieven die wij vaststellen, kijk op je eigen afrekening wat jij betaalt.

Twee conclusies die de tabellen zelf trekken. Ten eerste : het verschil tussen SEER 6 en SEER 8 op een leefruimte is ongeveer 58 kWh per zomer, pakweg 20 euro. Een toestel dat 400 euro duurder is omdat het beter scoort, verdient dat op koelen alleen niet terug. Ten tweede : precies daarom telt de SCOP zoveel zwaarder zodra het toestel ook verwarmt. Een verwarmingsseizoen duurt maanden, geen weken, en daar loopt het verschil in rendement wél op tot honderden kilowattuur.

Om de SEER te plaatsen : Bobex situeert die van een monoblock op 4 tot 6 en die van een split op 6 tot 9. Het cijfer dat telt is dat van het voorgestelde model, uit het technische blad, niet het cijfer van de reeks.

Dezelfde vraag krijgt een ander antwoord naargelang de ruimte. Niet omdat de techniek verschilt, maar omdat de beperkingen verschillen : geluid in een slaapkamer, gevel in een appartement, dakisolatie op een zolder, openingsuren in een winkel.

Eén principe loopt door al die gevallen heen : de beperking bepaalt het toestel, niet omgekeerd. Mag er geen buitenunit tegen de gevel, dan valt de discussie over merken weg en blijft een monoblock over. Moet het stil zijn naast een bed, dan is de dB(A)-waarde bij de laagste stand belangrijker dan de SEER. Staat het dak niet geïsoleerd, dan is de eerste euro beter besteed aan isolatie dan aan kilowatt.

Zit je ruimte er niet bij, of twijfel je tussen twee opstellingen ? Zet de situatie in je aanvraag, dan komen de voorstellen daarop terug in plaats van op een standaardpakket.

Geluid is de klacht nummer één na de plaatsing, en ze is bijna altijd te voorkomen op papier. Er zijn twee verschillende kwesties, en ze worden voortdurend door elkaar gehaald.

Binnen gaat het over de binnenunit, en het cijfer dat telt is dat van de laagste ventilatorstand, niet het gemiddelde uit de brochure. Fabrikanten publiceren die waarde in dB(A) in het technische blad, per stand. Vraag ze op en laat ze op de offerte overnemen : het is een objectief vergelijkingspunt tussen twee toestellen, en het staat er zelden spontaan bij. Voor een slaapkamer is dat het belangrijkste selectiecriterium, belangrijker dan het merk.

Let op één structureel verschil : bij een split hangt de compressor buiten, bij een monoblock staat hij in de kamer. Een monoblock is daardoor binnen hoorbaarder, en dat is inherent aan het type, niet aan het model.

Buiten gaat het over de buitenunit en over je buren. Hier speelt geen etiket maar een opstelling :

• de afstand tot het raam of de terrasdeur van de buren, en waar de unit naartoe blaast ;
• de ondergrond en de bevestiging : een unit die op een holle gevel geschroefd wordt, geeft trillingen door aan de muur ;
• een hoek tussen twee muren, die het geluid weerkaatst in plaats van het te laten wegvloeien ;
• het gebruiksuur : een toestel dat ook verwarmt, draait ook 's nachts in de winter.

Vlaanderen kent geluidsnormen voor niet-ingedeelde inrichtingen, en daarnaast bestaat de klassieke burenhinder in het burgerlijk recht. De concrete beoordeling hangt af van de plaats, het uur en het omgevingsgeluid, en wij zetten hier bewust geen grenswaarde neer die in jouw situatie misschien niet geldt. Wat wel altijd waar is : informeer bij de dienst omgeving van je gemeente vóór de plaatsing, en zet de voorziene plaats van de buitenunit op de offerte, met een plannetje of een foto.

Twee offertes voor dezelfde ruimte lopen zelden gelijk. Het toestel is daar niet de oorzaak van : dat is een catalogusprijs die iedereen ongeveer even duur inkoopt. Het verschil zit in de werf.

Tien meter verschil in het koeltracé is dus 500 tot 1.000 euro verschil in de offerte, voor exact hetzelfde toestel. Vraag daarom altijd de voorziene lengte in meter en de prijs per bijkomende meter, en laat vermelden waar de condensafvoer naartoe gaat. Dat zijn de twee lijnen die achteraf het vaakst voor discussie zorgen.

Daarnaast staat het btw-tarief, dat 6 % kan zijn in plaats van 21 % voor een woning van meer dan tien jaar oud, onder voorwaarden en op verantwoordelijkheid van de aannemer. Dat is geen detail :

Dat is gewone rekenkunde op twee wettelijke tarieven, geen prijsopgave. Vergelijk je een offerte inclusief btw met een offerte exclusief btw, dan vergelijk je niets.

Tot slot de regelgeving, in drie lijnen die voor een gewone woning meestal geruststellend uitvallen. Werken aan de koelkring is voorbehouden aan een erkend koeltechnicus (VLAREL), zonder ondergrens : dat geldt dus ook voor jouw slaapkamersplit. De periodieke keuring van comfortkoeling begint pas boven 12 kW koelvermogen per gebouw, waarbij de toestellen samengeteld worden. De jaarlijkse lekcontrole begint vanaf 5 ton CO₂-equivalent, wat met R32 (GWP 675) neerkomt op ongeveer 7,4 kg koelmiddel : een woningsplit bevat 1 tot 1,5 kg en zit daar structureel onder. Wat je wél bindt, is je waarborg : fabrikanten koppelen die vaak aan een jaarlijkse beurt. Vraag die voorwaarde op papier vóór je tekent.